Nöbetçi Eczaneler
Obezite, “vücutta sağlığı bozacak ölçüde anormal veya aşırı yağ birikimi” olarak tanımlanıyor. Vücut ağırlığının boy uzunluğunun karesine bölünmesiyle hesaplanan Beden Kütle İndeksi’nin (BKİ) 25’in üzerinde olması fazla kiloluluk, 30’un üzerinde olması ise obezite olarak değerlendiriliyor. Ayrıca bel çevresi ölçümü de önemli bir kriter olarak kabul ediliyor. Kadınlarda 80 cm, erkeklerde 94 cm üzeri riskli kabul edilirken; kadınlarda 88 cm, erkeklerde 102 cm üzeri değerler obezite sınırında değerlendiriliyor.
Kronik Hastalıklara Zemin Hazırlıyor
Obezite yalnızca başlı başına bir hastalık değil; aynı zamanda hipertansiyon, tip 2 diyabet, kalp-damar hastalıkları, inme, bazı kanser türleri, kas-eklem rahatsızlıkları ve solunum sistemi hastalıkları gibi pek çok sağlık sorununa davetiye çıkarıyor.
Uzmanlara göre obezitenin temel nedeni, alınan kalori ile harcanan kalori arasındaki dengesizlik. Yüksek yağ ve şeker içeren besinlerin artan tüketimi ile birlikte fiziksel aktivitenin azalması, bu tablonun başlıca sebepleri arasında gösteriliyor.
Obezite Oranları Artıyor
Dünya Sağlık Örgütü’nün yayımladığı raporlara göre 2016 yılında dünya genelinde yetişkinlerin %39’u fazla kilolu veya obeziteli iken, 2022 yılında bu oran %43’e yükseldi. Obeziteli birey oranı ise %16’ya ulaştı. 2030 yılına kadar yaklaşık 1 milyar insanın obezite ile karşı karşıya kalacağı tahmin ediliyor.
Türkiye’de Mücadele Programları Sürüyor
Türkiye’de 2010 yılında başlatılan Türkiye Sağlıklı Beslenme ve Hareketli Hayat Programı kapsamında “Obezite ile Mücadele ve Fiziksel Aktivite Eylem Planı” uygulanmaya devam ediyor. Ayrıca Türkiye Diyabet Programı ve Türkiye Aşırı Tuz Tüketiminin Azaltılması Programı da sağlıklı beslenme alışkanlıklarının yaygınlaştırılmasına katkı sağlıyor.
Sağlıklı Yaşam İçin 13 Temel Öneri
Uzmanlar, obeziteden korunmak için şu temel önerilere dikkat çekiyor:
-
Sağlıklı beslenme alışkanlıklarını küçük yaşlardan itibaren kazandırın.
-
BKİ’yi 18,5–24,9 aralığında tutmaya özen gösterin.
-
Her öğünde besin çeşitliliğine yer verin.
-
Doymuş yağ yerine zeytinyağı gibi bitkisel yağları tercih edin.
-
Şekerli içecek ve paketli ürünleri sınırlandırın.
-
Beyaz ekmek yerine tam tahıllı ürünleri tercih edin.
-
Günde en az 5 porsiyon sebze ve meyve tüketin.
-
Haftada en az iki kez balık tüketin.
-
Günde 3 porsiyon süt ve süt ürünü alın.
-
Tuz tüketimini azaltın.
-
Günlük ortalama 2–2,5 litre su için.
-
Kızartma yerine haşlama, fırın veya ızgara yöntemlerini tercih edin.
-
Haftada en az 150–300 dakika orta şiddetli fiziksel aktivite yapın. Çocuk ve ergenler için bu süre günde en az 60 dakika olmalıdır.
Tedavi Mümkün, Destek Ücretsiz
Obezite tedavisinde; tıbbi beslenme tedavisi, egzersiz, davranış değişikliği, ilaç ve cerrahi yöntemler uygulanabiliyor. Uzmanlar, tedavi sürecinin mutlaka sağlık profesyonelleri eşliğinde yürütülmesi gerektiğini belirtiyor.
Vatandaşlar, Sağlıklı Hayat Merkezleri, Toplum Sağlığı Merkezleri ve İlçe Sağlık Müdürlüklerinde diyetisyenler tarafından ücretsiz sunulan beslenme danışmanlığı hizmetlerinden yararlanabiliyor. Bu merkezlerde ayrıca fizyoterapist ve psikolog desteği de sağlanıyor.
4 Mart Dünya Obezite Günü’nde yapılan çağrı net: Sağlıklı beslen, hareket et, ideal kilonu koru. Toplum sağlığının korunması için bireysel farkındalık ve sürdürülebilir yaşam alışkanlıkları büyük önem taşıyor.